ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත බෞද්ධ ජනතාවට විතරක් නෙවෙයි, ලෝකවාසී බෞද්ධයන්ටම ඇසළ පුර පසළොස්වක පෝය කියන්නේ අතිශයින්ම පූජනීය, ඒ වගේම ඓතිහාසික සිදුවීම් රැසක් සනිටුහන් කරපු වැදගත් දිනයක්. බුද්ධ චරිතයේ මෙන්ම ලංකා ශාසන ඉතිහාසයේත් හැරවුම් ලක්ෂ්ය රැසක් සිදු වුණේ මෙන්න මේ පින්බර ඇසළ පෝ දිනකදීයි. බ…
ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත බෞද්ධ ජනතාවට විතරක් නෙවෙයි, ලෝකවාසී බෞද්ධයන්ටම ඇසළ පුර පසළොස්වක පෝය කියන්නේ අතිශයින්ම පූජනීය, ඒ වගේම ඓතිහාසික සිදුවීම් රැසක් සනිටුහන් කරපු වැදගත් දිනයක්. බුද්ධ චරිතයේ මෙන්ම ලංකා ශාසන ඉතිහාසයේත් හැරවුම් ලක්ෂ්ය රැසක් සිදු වුණේ මෙන්න මේ පින්බර ඇසළ පෝ දිනකදීයි. බුද්ධ චරිතයේ සුවිශේෂී සංධිස්ථාන:
මහා අභිනිෂ්ක්රමණය: සිද්ධාර්ථ කුමාරයන් සසඳා බලද්දී ගිහිගෙයි සැප සම්පත් අතහැරලා, සත්ය ගවේෂණය උදෙසා අභිනිෂ්ක්රමණය කළේ අද වැනි ඇසළ පෝ දිනකයි.
මාතෘ කුස පිළිසිඳ ගැනීම: සිද්ධාර්ථ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මහාමායා දේවියගේ කුස තුළ පටිසන්ධිය ලැබීම සිදුවූයේ ද ඇසළ පෝ දිනකදීයි.
රාහුල කුමරුගේ උපත: සිද්ධාර්ථ-යශෝධරා යුවළට රාහුල පුතණුවන් උපත ලැබුවේ ද මෙදිනයි.
ප්රථම ධර්ම දේශනාව: බුද්ධත්වයට පත් බුදුරජාණන් වහන්සේ, බාරාණසියේ ඉසිපතන මිගදායේදී පස්වග තවුසන් උදෙසා “ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්රය” දේශනා කරමින් තමන් වහන්සේගේ ප්රථම ධර්ම දේශනාව පැවැත්වූයේ ද ඇසළ පෝ දිනකදී වීම විශේෂත්වයක්.
පළමු සඟ සමුළුව: බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසු, මහාකස්සප හිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් පැවැත්වුණු ප්රථම ධර්ම සංගායනාව සඳහා මූලික පූර්ව කටයුතු ආරම්භ වූයේ ද ඇසළ පෝ දිනකයි.
ලංකා ශාසන ඉතිහාසයට ඇසළ පෝය සම්බන්ධ වන හැටි:
වස් විසීම ආරම්භ වීම: උපසම්පදා භික්ෂූන් වහන්සේලා තෙමසක් පුරා එක තැනක වැඩ සිටිමින් මහජනයාට සෙත සලසන ‘වස් විසීමේ’ පූජනීය චාරිත්රය ආරම්භ වෙන්නේ ඇසළ පෝයට පසුදිනයි.
ලංකාවේ ප්රථම විනය සංගායනාව: මහා අරිට්ඨ හිමියන් විසින් ශ්රී ලංකාවේදී ප්රථම වරට විනය පිටකය සංගායනා කරමින්, දේශීය භික්ෂු පරම්පරාවක් සහ ශාසනික පදනම ලංකාව තුළ සපථ කළේ ද ඇසළ පෝ දිනකයි.
රුවන්වැලි මහා සෑ රජුන්ගේ ආරම්භය: ස්වර්ණමාලී මහා සෑයට මුල්ගල තැබීම සහ එහි ධාතු නිධානෝත්සවය සිදුවූයේ ද මෙදිනයි.
මේ පූජනීය ඉතිහාසය නිමිති කරගෙනයි, ශ්රී දළදා වහන්සේ උදෙසා පැවැත්වෙන ඓතිහාසික මහනුවර ඇසළ පෙරහැර මංගල්යය ඇතුළු දිවයින පුරා පූජනීය පෙරහැර සංස්කෘතිය ආරම්භ වන්නේ.
